خانه / مجله هنری گوهران / سینما / اختصاصی| سجادی: ممیزی هنرمند را خانه‌نشین می‌کند

اختصاصی| سجادی: ممیزی هنرمند را خانه‌نشین می‌کند

محمدعلی سجادی سینماگری شاعر و نقاش است و سایر وجوه هنر، بر سینمای این هنرمند مولف سایه افکنده تا جایی که فیلم اخیر او «تمرین برای اجرا» نیز ملهم از هنر نمایش و کاملا تأثیر گرفته از ادبیات کهن است. نگاه ادبی او علاوه بر فیلم‌هایش ، در نقاشی‌های وی نیز دیده می‌شود و گالری‌های نقاشی او با عنوان «آتش سیاوش» و «سیاوشان» وامداری هنرمند به شاهنامه را نشان می‌دهد. بیشتر فعالیت‌های سجادی طی دو دهه اخیر به دوران اصلاحات محدود شد و او مدت‌های زیادی امکان فیلمسازی را برای خود مهیا ندید. در این سال‌ها فعالیت‌های او در زمینه ادبیات نیز کم و بیش با حاشیه‌های ممیزی همراه بوده است. او در حال حاضر در انتظار انتشار کتاب شعرش تحت عنوان «چقدر مانده به رسیدن» است. وی همچنین حدود ۱۰ سال گذشته کتاب «تاریخ سینمای جهان» را با بیانی شعرگونه به نگارش در آورده و اکنون این کتاب به عنوان اولین کتاب تاریخ سینما به صورت شعر روایی از نشر شور آفرین منتشر می‌شود. همچنین رمان «حیرانی» بعد از سال‌ها انتظار برای نشر چندی پیش منتشر و رونمایی شد و رمان «موش کور» این هنرمند در دست چاپ است. سجادی با حضور جدی و موثر در عرصه‌های مختلف هنر و به کارگیری عناصر مشترک آن‌ها در یکدیگر،‌ بارها ذات هنری خود را یادآور مخاطبانش کرده است. او درباره فعالیت‌های اخیر خود در سه حوزه سینما، ‌ادبیات و نقاشی با «گوهران» به گفت‌وگو می‌پردازد.

در ادبیات نیز فعالیت داشته‌اید و به تازگی کتاب «حیرانی» از شما منتشر شده است، ‌آیا اثر دیگری در حوزه ادبیات از شما منتشر خواهد شد؟
رمان «حیرانی» بعد از ۱۲ سال مجوز انتشار گرفت و در شب فردوسی از این رمان رونمایی شد. رمان دیگری هم به نام «موش کور» به زودی از نشر اختران منتشر می‌شود. «موش کور» نیز ۶ سال در انتظار مجوز بود البته با نام دیگری! در خصوص شعر هم باید بگویم که در حال حاضر، فضای خوبی برای چاپ و مخاطب نداریم؛ مجموعه شعر «چقدر مانده به رسیدن» نیز اثری از من است و هنوز مجوز نشر نگرفته است و شاید دوباره از طریق نشر دیگری اقدام به چاپ این مجموعه کنم. حدود ده سال گذشته کتابی درباره تاریخ سینمای جهان به زبان شعر نوشتم. اثری درباره تاریخ سینما برای اولین بار در چنین قالبی منتشر می شود. نشر این کتاب توسط انتشارات شور آفرین خواهد بود.

بیشتر خودتان را متعلق به کدام از هنرها می‌دانید؟
من فیلمسازی هستم که شعر می گویم و نقاشی می کنم. در حوزه نقاشی هم فعالیت‌های جدی داشته‌ام. به هر حال بخش عمده زندگی من به سینما اختصاص دارد، ‌اما عناصری مثل تصویر، ‌رنگ، ‌قصه و … را در همه آنها مشترک می‌بینم. به طور مثال دوست داشتم رمان «حیرانی» را به صورت فیلم بسازم، ‌اما بنا به مشکلات تولید و ممیزی، چنین اتفاقی امکان‌پذیر نشده است.

درباره ساخت آخرین اثر سینمایی‌تان «تمرین برای اجرا» و ارتباط اثر با شاهنامه توضیح دهید؟
فکر می کنم طی حدوداً ۴۷ ـ۸ سالی از ساخت سیاوش در تخت جمشید زنده یاد فریدون رهنما می گذرد ، تمرین برای اجرا اولین فیلمی است که با استفاده از اساطیرشاهنامه ساخته شده و این خیلی غم انگیزاست. این فیلم با بودجه اندک به ساخته شده.فیلم درباره گروهی تاتری است که می خواهند داستان سیاوش شاهنامه را برای اجرا آماده کنند. در این فیلم شاهنامه خوانده می شود. اکنون و دیروز به هم دوخت و دوز می شوند . تماشاگر، به ویژه جوانان فرصتی می یابند که لااقل با تنه داستان سیاوش آشنا شوند.

از نمایش فیلم‌تان در جشنواره راضی بودید؟
این فیلم با سانس ها و امکانات محدودی همراه بوده، در حصار فیلم های عام و معمول گم و گورشد مثل بیشتر فیلم ها در هنر و تجربه. اما به هر حال بسیاری از مخاطبان فیلم در جشنواره نظر مثبتی درباره این فیلم داشته‌اند، البته هنوز برای قضاوت زود است. «تمرین برای اجرا» برای ۲۴ مهر ماه در گروه هنر و تجربه اکران خواهد شد. امیدوارم زحمات من و گروه برای این فیلم ضایع نشود.

ساخت آثار هنری با شیوه‌های نو را تا چه حد در شرایط امروز موفقیت‌آمیز می‌بینید؟
فیلم‌هایی مثل « تمرین برای اجرا» شاید خیلی مورد پسند مخاطبان عام قرار نگیرد، اما به هر حال تجربه‌هایی هستند که فضایی متفاوت را در بردارد و با مضمونی نو ساخته شده است. با این وجود اگر حداقل محدودیت سانس برای چنین آثاری به وجود نیاید، ‌موفقیت بیشتری برای این آثار ایجاد می‌شود. فیلم‌های اینچنینی حتی از سمت منتقدان نیز چندان حمایت نمی‌شود. سینمای ما دولتی است و دولت ما، خود را بیشتر به دستگاه‌های ایدئولوژیک مرتبط می‌داند، ‌در نهایت فیلم‌هایی مثل فیلم من، با انزوا و اکران‌های محدود رو به رو می‌شود.

تأثیر ممیزی را بر هر یک از زمینه‌های هنری که در آن فعالیت دارید، ‌چطور می بینید؟
خب من و ممیز و منتقد همیشه باهم درگیر بودیم و هستیم ! فیلم‌ها و کتاب‌هایم همیشه مدت‌های زیادی در انتظار مجوز خاک خورده است. خوشبختانه درخصوص «تمرین برای اجرا» تا این‌جا چنین اتفاقی نیفتاد. ولی فکر کنید رمان حیرانی دوازده سال توی ارشاد خاک خورده . همین حالا رمان دیگرم « جهی و شاعر و باقی قضایا…» هنوز مجوز نگرفته پس پنج شش سال. ممیزی مرا و دیگر هنرمندان را خانه‌نشین می‌کند، همان پدیده‌ای که برای من پیش آمد و من در گریز از آن به نقاشی و نوشتن پناه بردم . درباره نقاشی، فضا متفاوت است و نمی‌توانند جلوی اثر را بگیرند. به طور کلی بخش فرهنگی ما از جهت مسایل حاشیه‌ای ضربه‌های زیادی خورده است و می‌خورد. همین حالا دوباره این اهالی هنرنادوست شروع به کوبیدن سینما و فرهنگ کردند. چون دولت فرهنگ را از سبد کار خودش خارج کرده و این فرصت را بار دیگر به عوامل مهاجم که نیت شان روشن است ، داده. این بازی مستمر ما در این چند دهه بوده تا روزی که چنین نشود می شود به آسمان نگاه کرد!

گوهران| شهرزاد رویائی

همچنین ببینید

ویــژه | زنان و زدودن عنصر مردسالاری از ادبیات

مهتاب افشین نسب | ورود زنان به عرصه ی ادبیات ایران طی سال های اخیر …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پانزده + 11 =