خانه / نوشتار و اخبار / آثار «شاعر شیشه‌ها» در گالری ایوان

آثار «شاعر شیشه‌ها» در گالری ایوان

این روزها در گالری ایوان نمایشگاهی از آثار مهین عظیما برپاست، یکی از آخرین هنرمندان بازمانده از نسل نقاشان پشت شیشه که در مدت نزدیک به ۵۰ سال، با استفاده از این تکنیک به بیان ایده‌های نقاشانه خود پرداخت. او که سال ۱۳۲۷ به عنوان چهاردهمین دختر وارد دانشکده هنرهای زیبا شد و لیسانس خود را در رشته نقاشی دریافت کرد، پس از آشنایی با نقاشی پشت شیشه همه تلاش خود را در راه فراگیری و احیای این هنر قدیمی به کار برد.

آنچه با نام “تماشاگر رویا” در گالری ایوان به نمایش درآمده است دربرگیرنده آثاری از دوره‌های مختلف کاری عظیما است. در بدو ورود به گالری با قاب‌های کوچکی مواجه می‌شوید که درون آنها شیشه‌های رنگارنگ کوچکتر از ده سانتیمتر قرار دارد. این تابلوهای کوچک که تاریخ سال ۹۴ پای آنها خورده است در واقع آخرین آثار هنری هستند که توسط مهین عظیما خلق شده‌اند. کهولت سن و کاهش توانایی جسمی باعث شده است هنرمند ابعاد آثار خود را تا کوچکترین اندازه ممکن کاهش دهد، اما دست از فعالیت هنری برندارد.

در بخش‌های دیگر گالری تابلوهای بزرگی دیده می‌شود که در طول سالها توسط عظیما خلق شده‌اند. گلها، پرنده‌ها، فیگورهای ساده و بدون پیچیدگی، فرم‌های کوبیستی و رنگ‌های شفاف و درخشان، چیزهایی است که در اغلب این تابلوها دیده می‌شود. علاوه بر اینها عظیما در دوره‌ای از کار خود به نقاشی انتزاعی پرداخته و در اقدامی عجیب تابلوهای آبستره را پشت شیشه خلق کرده است. لایه‌های رنگ و فرم‌های هندسی که گاه شباهتی به یک برگ یا سنگ پیدا می‌کنند، تماشاگر را با اتفاقی جدید در نقاشی پشت شیشه مواجه می‌کند.

تنوع تجربیات عظیما در کلاژهای او نیز قابل مشاهده است. در بخشی از گالری تعدادی از آثار قدیمی او قرار دارد که موضوع‌های مختلف را با کلاژ عکس و مواد مختلف به تصویر کشیده است. مانند تابلوی “رستم زمان ما” که با الهام از تشبیه مسعود برزین، روزنامه‌نگار و همسر مهین عظیما، در مورد رسانه‌های عمومی خلق شده است. اما کلاژهای او به سطح کاغذ محدود نمی‌شوند.،در تعدادی از آثار نقاشی پشت شیشه هم از عناصر مختلف مانند نخ، اکلیل، عکس، شیشه رنگی و حتی سنگ استفاده کرده تا در کنار ترکیب رنگها، تصاویر جدیدی بیافریند.

معمولا در کارهای سنتی نقاشی پشت‌ شیشه رنگ‌های تخت و محدود، بدون تنالیته استفاده می‌شود اما در آثار عظیما تنوع رنگ و سایه روشن بسیار زیاد است. علاوه بر این در کارهای سنتی به دلیل سختی کار معمولا طرح‌ها بدون جزییات هستند اما نکته شاخص در کارهای عظیما این است که جزییات زیادی در آنها وجود دارد و پرداختن به تمام ظرایفی که در نقاشی روی کاغذ تصویر می‌شود، پشت شیشه هم رعایت شده است.

اگرچه عنوان “نقاشی پشت شیشه” مخاطب را با تصور آثاری سنتی مواجه می‌کند، اما نقاشی‌های دکوراتیو عظیما این تصور را به هم می‌ریزد. این هنرمند در مورد رویکرد خود در نقاشی می‌گوید: ” من هیچ وقت نقاشی پشت شیشه را با طرح‌های سنتی آن یا به عنوان صنایع دستی انجام ندادم، بلکه طرح‌ها و ایده‌های خودم را به جای اینکه روی بوم یا کاغذ بیاورم، روی شیشه آوردم. در واقع آثار من نقاشی‌های مدرنی هستند که با یک تکنیک سنتی ارائه شده‌اند.”

 

اما در پایین‌ترین طبقه گالری تابلوهای فیگوراتیو واقع گرایانه‌ای به نمایش درآمده است که تحت تاثیر آموزش‌های اساتید کلاسیکی مانند علی محمد حیدریان، در دوره دانشجویی عظیما به تصویر کشیده شده‌اند. او در مورد تجربیات دوره تحصیل خود می‌گوید: آن زمان استادانی با سلیقه‌های مختلف داشتیم که سبک‌های مختلف را با آنها تجربه کردیم. مثلا آقای حیدریان از شاگردان مکتب کمال‌الملک بود که میانه چندانی با مدرنیسم نداشت و بچه‌ها را به ریزه‌کاری در نقاشی و کار کلاسیک تشویق می‌کرد. ولی معلم‌های دیگر مثل جواد حمیدی به سمت کار مدرن رفته بودند و فکر می‌کردند زمان هنر کلاسیک گذشته و باید شیوه کار عوض شود. اما کسی که بیشترین تاثیر را روی من داشت مهندس هوشنگ سیحون بود که نقاشی دکوراتیو را از او آموختم.

یکی دیگر از نکات جالب در کارهای عظیما استفاده از پلکسی‌گلاس به جای شیشه است. او که در سالهای ابتدایی پرداختن به نقاشی پشت شیشه با مشکل شکستن آثارش مواجه بود به محض مطلع شدن از وجود پلکسی گلاس در بازار، این ماده را جایگزین شیشه کرد تا بتواند آثارش را حفظ کند.

اگرچه عظیما اینک در ۸۷ سالگی توانایی نقاشی کردن را از دست داده، اما امیدوار است جوانان اقبال بیشتری به نقاشی پشت شیشه نشان دهند تا این تکنیک غیر ایرانی که پس از ورود به ایران، هویت جدیدی پیدا کرد همچنان حفظ شده و پرورش یابد.

همچنین ببینید

جان لوکری

رمان جدید «جان لوکری» در راه است

مدیر برنامه‌های «جان لوکری» نویسنده ۸۵ ساله انگلیسی از انتشار رمان جدید این نویسنده با …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

18 + سه =