خانه / یادداشت ها / تحشیه‌ای بر کتاب «با جان اشیا» اثر سیروس نوذری

تحشیه‌ای بر کتاب «با جان اشیا» اثر سیروس نوذری

حامد رحمتی | پیشینه ی هایکو نویسی کاملا شرقی است و برآمده از رفتار طبیعت است، هایکو و بسامد کوتاه سرایی در ایران نیز مانند دیگر کشورها با اقبال مخاطب شعر پارسی مواجه گردید و اولین جرقه های شعر هایکو با ترجمه ی ( احمد شاملو ) و ( ع، پاشایی) صورت پذیرفت، و پیش از آن شاعر برجسته ای چون بیژن جلالی نه به شکل هایکو… اما شعر کوتاه را یک تنه پیش بُرد،که مورد تحسینِ شاعر برجسته ای چون فروغ فرخ زاد قرار گرفت، به عبارتی کوتاه سرایی در شعر ما نیز قدمت و صبغه ای دور دارد، که در سیطره آن می توان به اشعار خیام اشاره کرد، اما در دوره ی معاصر شعر کوتاه با بیژن جلالی ردایِ تازه ای بر تن کرد و مولفه هایِ زیست انسان معاصر را به زیبایی به تصویر کشید.

سیری در هایکو؛ کتاب انتقادی نوذری درباره تاریخ هایکو فارسی، یکی از کتاب های مرجع برای شناخت شعر کوتاه فارسی است.
سیری در هایکو؛ کتاب انتقادی نوذری درباره تاریخ هایکو فارسی، یکی از کتاب های مرجع برای شناخت شعر کوتاه فارسی است.

با این تمهیدات باید اذعان کرد در بستر شعر هایکو و کوتاه سرایی و سیر آن در ایران سیروس نوذری جزو پیشگامان و پیش قروالان این عرصه است،ایشان با تالیف وجستار در عرصه شعر خدمات در خور توجهی را به مخاطب شعر فارسی عرضه کرد و حاصل آن تالیف کتاب های ارزشمندی ست که امروز در دسترسِ علاقمندان و دانشجویان ادبیات قرار گرفته است.نوذری در تمام این سال ها به گردآوری شعر کوتاه و مصاحبه با شاعران به آوردگاهی درخشان دست یافت و در راستای ایرانی کردن این قالبِ کهن بسیار کوشید در این مجال به کتاب(  با جانِ اشیا ) می پردازم، تازه ترین دفتر نوذری که از سوی نشر ( نون) در نمایشگاه بین الملی کتاب رو نمایی گردید. سیروس نوذری در کتاب حاضر با اشیا رفتار تازه و آگاهانه ای دارد و جهان را از منظر اشیا می نگرد او راوی خاموشِ اشیا و اداراک انسان معاصر است و این فراموشی گسترده را با اشیا به خاطر می سپارد، و این کهن الگویی با تمسک جویی از زیست انسان معاصر، صلابتِ مرگ را در غالب اشیا بازنمایی می کند، این امر فلسفی و مکانیزمِ نوشتن با ارجاع به خود متن پدیدار می شود، یعنی مولف  با کارکرد ابژه ها در تقابل زندگی و مرگ، پارادوکسی هولناک در گستره متن ایجاد می کندو به واکاوی عناصر از یاد رفته ی زندگی می پردازد و خاطرات غبار اندود را از اعماقِ اشیا بیرون می کشد،

هوسرل، معتقد بود ادراكِ حسى، بی واسطه و مستقيم است كه نيازمند هيچ فعل وجودى نيست. ساختار اين ادراك به گونهاى است كه اشیادر سیر نزولی شان،نمود می یابند كه ناگاه چشم را درگیر می کند اين نوع ادراك، وقتى به صورت پیش فرض ظاهر می شود، معتبر است، و اینوحدت ساده،در ميان ادراكات پيچيده ی ما، نمودى از يك ادراك تازه است.

روی جلد مجموعه شعر با جان اشیا اثر سیروس نوذری
روی جلد مجموعه شعر با جان اشیا اثر سیروس نوذری

باید پذیرفت مولف در نگارش شعر می خواهد به یک روایت تاریخی دست یازد روایتی موثر از پدیده های خاموش و بر باد رفته، نوذری مرگ را در قاموسِ اشیا گنجانده است. کی / به خواب می رود / ساعتم ص ۱۷۱.  سیروس نوذری شاعری آگاه است او مرگ را ستایش می کند و شاهدان عینی مرگحضور اشیا به مصداقِ خرده روایت های انسان است که از جهان به تجسم ویرانی می رسند نوذری با زبان می اندیشد، با زبان نشان می دهد او در گستره ی معنا و متن تنها آنچه را که بر دیدگانش جاری می شود را روایت می کند شعر او قضاوت نمی کند تنها یک روایت عظیم را به سانِ گشودن پنجره ای به تصویر می کشد. بر همین فرش مُرد / مادرم / ده سال پیش ص ۱۴۸. زبان یک توانایی ذهنی است و یکی از بارقه های روشن در اغلب آثار نوذری استفاده موثر از زبان است مولف با قاعده افزایی روشمند،در چگامه های خویش، با شعر کوتاهش تصویر بی بدیل و آگاهانه ای را ترسیم می نماید و سپید خوانی موثر متن را به عهده ی مخاطب وا می نهد، این رفتار ضمن حرکت استیلایی شعر به سوی آفاق، یک کنش مدرندر تقریر شعر است. زیرا مخاطب آن گونه که می خواهد جهان را از مدار آگاهی خویش عبور می دهد و این باز خوانی و قرائت متن به ایجاد سویه های معنایی و تعبیه ی سازه های مفهمومی منجر خواهد شد. پس / این مبل بنفش بود / جایِ خالی مادر  ص۱۳۸. سبکِ نوشتاری و تقریر در آثار نوذری بر اساس تجربه های زبانی، و آموزه هایِ ایشان در مواجه با آثار کلاسیک، شکل می پذیرد،زبان شعر نوذری فاخر و در عین حال بسیار ممتنع است،زبانی پاکیزه بی حشو و عاری از تتابع اضافات، که به راحتی می توان مضمون را بر ذهن جاری ساخت نوذری با شگردهای زبانی و حذف قرینه حلاوت هنر خویش را در زبان دو چندان می نماید و این آمیزش درونی در زبان حاصل سال ها مطالعه و شناخت است. سوزنی هایِ کاج / زنی وصله می زند/ تکه های جهانش را  ص ۱۳۲.

از دیگر بارقه های روشن آفرینه های نوذری ذهن جزیی نگر او در برابر جهان است او ذره بین خود آن چنان به جهان پیرامون خود نزدیک می کند که تمام امیال و عوالم او را به راحتی می توان دریافت،جزیی نگری یکی از رفتارهای صحیح و مدرن در سطح عالی هنر به شمار می رود و نوذری کاملا به این امر واقف است و با توانایی بالقوه ای زیست بیولوژیکی خود را در مواجه با جهان بر جسته می سازد که در آینه ای تمام نما می شود به ذات و آفرینه های او پی برد … در اتاق او گام برداشت، و به اجزا چشم دوخت. با مورچه های بهاری/ از این اتاق/ به آن اتاق  ص ۴۱.

نوذری شعر را از خود عبور می دهد و در توامانِ تنهایی خویش به مکاشفه ای عمیق دست می یازد رفتاری که در دفتر کمتر شاعری می توان سراغ گرفت و آن را حس کرد، و این رفتار آوانگارد و نوستالژیک از او شاعری تمام عیار ساخته است،بی تردید کتاب ( با جان اشیا ) برگی زرین در کارنامه سیروس نوذری است که آمیختگی و شعر پالوده او تاثیر بسزایی بر نسل جوان به همراه داشته و خواهد داشت.

همچنین ببینید

محمود دولت آبادی

ویژه | یادداشت محمود دولت آبادی درباره ناصر تقوایی

مقدمه| «تنها شانس من در زندگي شايد اين بوده كه با يك تولد ناخواسته، مثل …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

3 × چهار =