خانه / یادداشت اختصاصی گوهران / اختصاصی| نگاهی به نظریات ادبی نیما از درون‌ نامه‌هایش
احمد کریمی حکاک

اختصاصی| نگاهی به نظریات ادبی نیما از درون‌ نامه‌هایش

درباره شاعری که در نامه‌هایش درس شاعرانگی می‌دهد

احمد کریمی حکاک | نیما یوشیج اصول عقیده‌ خود را «نزدیک کردن‌ نظم به نثر و نثر به نظم می‌دانست و پیش‌نهاد می‌کرد: «۱-شعر ما در صورت موزون و در باطن‌ مثل نثر تمام وقایع را وصف‌کننده باشد.۲ -نثر ما آینه‌ای طبیعت و پر از خیال شاعرانه‌[باشد]. این اصول، اغوا نمی‌کنند که نثر حتما شاعرانه‌ باشد، بلکه نثر ساده و بی‌آلایش هم وجود خواهد داشت(نامه‌های نیما. ص ۲۸)

وی اولین خصلت لازم برای شاعران را «ابتکار» می‌داند و شاعران جوان را از تقلید بر حذر می‌دارد و معتقد است که سعدی دوم، حافظ دوم شدن ارزشی ندارد(نامه‌های نیما. ص ۸۶۱)

او درباره‌ عاقبت و سرانجام مقلدان‌ می‌گوید: «پیروان عنصریچه می‌کنند؟ بعد از آن‌که خانه‌ پدرشان خراب شد، مثل گداها بی‌خانه و سرگردان مانده، مثل فلان دزد از اطراف دزدی می‌کنند یا مثل پسرهای ناخلف از آخرین تکه‌های اثاثیه‌ پدرمی‌فروشند یا با کلوخه‌ آجرها می‌خواهند آجرهای نو بسازند» (نامه‌های نیما. ص ۸۶۱)

نیما شعر خوب را مثل طفل زنده‌ بالفعل‌ می‌داند که «با فکر ملت رشد می‌کند. اگرچه در زمان تولد خود مردود واقع شده باشد» (نامه‌های نیما. ص ۵۷۱)

او در مورد نحوه‌ نوشتن و سرودن شعر می‌گوید: «اول فکری که به مغز من در موقع‌ طرح فلان قطعه یا شعر پیدا می‌شود، تعیین‌ احتیاج است. برای چه می‌نویسم؟ آیا فلان‌ عادت و اخلاق با حرف من اصلاح می‌شود؟ برای که می‌نویسم؟ آیا ممکن نیست بهتر از این‌ یعنی نافذتر نوشت؟»(نامه‌های نیما. ص ۱۹۳) او جایی دیگر در همین باره‌ می‌گوید: «مدت‌ها در طرح یک موضوع یا یک قطعه شعر فکر کرده،پس از ایجاد و تعیین‌ موجبات و تشکیل هیئت صوری آن به سرعت‌ می‌نویسم»(نامه‌های نیما. ص ۴۸۱)

در واقع از لابه‌لای نامه‌های نیما می‌توان نکات‌ جالب توجهی برای راهنمایی شاعران پیدا کرد نکاتی مانند: «برای ساختن یک تابلو اول جهات مادی آن را جست‌وجو کن، زیرا کمال اشیا بدون صورت‌ در نقش اثر می‌کند. پس مؤثر واقعی صورت‌ است. من مدت‌ها از عقب سر به یک گدا نگاه‌ می‌کنم، یا فلان کوره‌ مشتعل آهنگر را تماشا می‌کنم نه برای این که فورا از آن‌ها وصف کنم، بلکه هر نگاه می‌تواند جزئی از نکات را به من‌ اهدا کند. بالمجموع این نکات یک وقت‌ می‌توانند به من کمک کنند تا این که در موقع‌ نوشتن آن‌چه می‌نویسم، تکرار مشاهدات‌ دیگران به نظر نیاید.در این صورت شاعر اول‌ باید مطالعه داشته باشد و پس از آن با قدرت ذهنی‌ خود آن مطالعات را تجزیه و توصیف کند» (نامه‌های نیما. ص ۶۶۱)

در هر جای مقاله عبارتی از نامه‌های نیما آمده است از کتاب زیر است: نامه‌های نیما،نسخه بردار،شراگیم یوشیج، تهران،نگاه،۱۳۶۷

همچنین ببینید

خسرو گلسرخی

اختصاصی | بازخوانی یک نامه ی نه چندان خصوصی

کاوه گوهرین | «…دوست من ! چند روزی بیش به سالگرد خسرو نمانده است و …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یک × چهار =